Wat is factoring?
Factoring is een vorm van activafinanciering waarbij een ondernemer zijn openstaande vorderingen op debiteuren overdraagt of verpandt aan een factoringmaatschappij of bank. In ruil daarvoor ontvangt de ondernemer direct een aanzienlijk deel van het factuurbedrag, doorgaans zo’n 80% tot 90%, zonder te hoeven wachten tot de klant daadwerkelijk betaalt. Het resterende deel wordt uitbetaald zodra de klant de factuur heeft voldaan, onder aftrek van de factorfee.
Anders dan bij een reguliere bankfinanciering, waarbij de kredietwaardigheid van de ondernemer zelf centraal staat, richt de factoringmaatschappij zich primair op de omvang en waarde van de debiteurenportefeuille voor het bepalen van de financieringsruimte. De factoringmaatschappij beoordeelt dus vooral het risico dat de klanten van de ondernemer hun facturen niet zullen betalen. Dit maakt factoring een interessante optie voor ondernemers die zelf (nog) niet in aanmerking komen voor bancaire financiering, maar wel kredietwaardige klanten hebben.
Factoring wordt ook wel debiteurenfinanciering genoemd en behoort tot de categorie objectfinanciering of activafinanciering. Net als bij leasing worden specifieke activa gefinancierd (in dit geval vorderingen) in plaats van de onderneming als geheel.
Factoringmaatschappijen accepteren doorgaans alleen B2B-facturen. Dit betekent dat de debiteuren zakelijke partijen moeten zijn; facturen aan particuliere klanten komen in de regel niet in aanmerking voor factoring. Ondernemers die voornamelijk aan consumenten leveren, zullen daarom veelal niet geschikt zijn voor deze financieringsvorm. Daarnaast geldt als voorwaarde dat de diensten moeten zijn afgerond of het product moet zijn geleverd voordat een factuur kan worden aangeboden.
Vormen van factoring
Factoring kent verschillende varianten. De keuze voor een bepaalde vorm hangt af van factoren zoals de omvang van de debiteurenportefeuille, de gewenste flexibiliteit en de mate waarin de ondernemer het kredietrisico wil overdragen.
Traditionele factoring
Bij traditionele factoring verpandt de ondernemer zijn gehele debiteurenportefeuille aan de factoringmaatschappij. Op basis van de waarde van deze portefeuille wordt een kredietfaciliteit verstrekt, waarbij de ondernemer doorgaans 70% tot 90% van de factuurwaarde direct uitbetaald krijgt.
Het overige deel (10% tot 30%) houdt de factoringmaatschappij in depot. Dit depotbedrag fungeert als buffer voor de factoringmaatschappij en komt vrij zodra de debiteur binnen de gestelde betalingstermijn betaalt. Betaalt de debiteur later dan de afgesproken termijn, dan kunnen boeterentes in rekening worden gebracht.
De ondernemer blijft bij traditionele factoring juridisch eigenaar van de vorderingen. De factoringmaatschappij verkrijgt een pandrecht. Deze vorm wordt doorgaans vastgelegd in een langetermijncontract en is met name geschikt voor ondernemingen met een substantiële debiteurenportefeuille. Traditionele factoring fungeert in de praktijk vaak als alternatief voor een rekening-courantkrediet.
American factoring
American factoring werkt fundamenteel anders. Hierbij verkoopt de ondernemer individuele facturen aan de factoringmaatschappij, die daarmee juridisch eigenaar wordt van de vordering. De ondernemer bepaalt zelf welke facturen hij aanbiedt en zit niet vast aan langdurige contractuele verplichtingen. Deze flexibiliteit maakt American factoring toegankelijk voor kleinere ondernemers en zzp'ers die incidenteel liquiditeit nodig hebben. De keerzijde is dat de tarieven per factuur doorgaans hoger liggen dan bij traditionele factoring.
Een bijzondere variant is reverse factoring, ook wel supply chain finance genoemd. Hierbij neemt niet de leverancier, maar de afnemer het initiatief. De afnemer werkt samen met een factoringmaatschappij om zijn leveranciers sneller te betalen, terwijl hijzelf een langere betalingstermijn behoudt. Voor leveranciers betekent dit snellere betaling zonder dat zij zelf een factoringrelatie hoeven aan te gaan. De toepassing van reverse factoring vergt echter afstemming tussen meerdere partijen (leverancier, factoringmaatschappij en debiteur) en kan daardoor complexer zijn.
Risicoverdeling: recourse versus non-recourse
Een belangrijk onderscheid in de factoringpraktijk is het onderscheid tussen recourse en non-recourse factoring. Dit onderscheid bepaalt wie het kredietrisico draagt wanneer een debiteur niet betaalt.
Bij recourse factoring blijft het risico van wanbetaling voor de ondernemer. Betaalt een debiteur de factuur niet binnen de afgesproken termijn, dan kan de factoringmaatschappij het voorgeschoten bedrag bij de ondernemer terugvorderen. De ondernemer draagt dus nog steeds zelf het debiteurenrisico. Het voordeel van deze vorm is dat de factorfee in de regel lager is, omdat de factoringmaatschappij minder risico loopt.
Bij non-recourse factoring neemt de factoringmaatschappij het kredietrisico over. Gaat een debiteur failliet of blijft betaling om andere redenen uit, dan draait de ondernemer daar niet voor op. Deze bescherming heeft uiteraard een prijs: de factorfee is hoger en de factoringmaatschappij stelt strengere eisen aan de kredietwaardigheid van de debiteuren. Non-recourse factoring gaat vaak gepaard met een kredietverzekering die het faillissementsrisico afdekt.
Daarnaast bestaat het onderscheid tussen stille en openbare factoring. Bij stille factoring is de debiteur niet op de hoogte van de factoringconstructie en betaalt hij gewoon aan de ondernemer. Bij openbare factoring wordt de debiteur geïnformeerd dat de vordering is overgedragen en dient hij rechtstreeks aan de factoringmaatschappij te betalen.
Juridische kenmerken en aandachtspunten
Voor ondernemers die factoring overwegen, gelden enkele belangrijke aandachtspunten. Breng allereerst uw bestaande financieringsarrangementen in kaart. Zijn uw vorderingen reeds verpand aan een bank of andere financier? Zo ja, dan is toestemming nodig voordat u kunt overgaan tot factoring.
Vergelijk daarnaast de voorwaarden van verschillende factoringmaatschappijen. Let daarbij niet alleen op de hoogte van de factorfee, maar ook op aspecten als de kredietlimieten per debiteur, de snelheid van uitbetaling, wie het debiteurenrisico draagt en de vraag of het debiteurenbeheer wordt overgenomen, indien gewenst.
Leg de afspraken met de factoringmaatschappij zorgvuldig vast. De factoringovereenkomst regelt onder meer welke vorderingen onder de faciliteit vallen, hoe de risicoverdeling is geregeld, welke verplichtingen de ondernemer heeft ten aanzien van informatieverstrekking en onder welke omstandigheden de overeenkomst kan worden beëindigd.
Wees tot slot transparant naar uw klanten indien u kiest voor openbare factoring. Een heldere communicatie voorkomt verwarring en draagt bij aan het behoud van goede klantrelaties.
Conclusie
Factoring is een waardevolle aanvulling op het financieringspalet voor ondernemers. Anders dan bij traditionele bankfinanciering staat niet de kredietwaardigheid van de ondernemer zelf centraal, maar die van zijn klanten. Dit maakt factoring toegankelijk voor ondernemingen die om uiteenlopende redenen (nog) niet bij de bank terecht kunnen.
Tegelijkertijd is factoring geen wondermiddel. De kosten kunnen aanzienlijk zijn, de samenloop met andere financieringen vraagt om zorgvuldige afstemming en de keuze voor een bepaalde factoringvorm heeft directe gevolgen voor de risicoverdeling en de relatie met klanten. Een weloverwogen keuze vergt daarom niet alleen een financiële, maar ook een juridische analyse van de voorwaarden en implicaties.
